Pasy rowerowe w jezdni
08 marca 2010

mala fotka

Obowiązujące w Polsce (stan na marzec 2010) przepisy dotyczące pasów rowerowych w jezdniach są delikatnie mówiąc niespójne i niejasne. Nigdzie też w przepisach pas rowerowy nie jest zdefiniowany.

Kluczowe jest powszechnie krytykowane rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 3 lipca 2003 roku "w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach" (Dz. Ust. nr 220 poz. 2181 z 23.12.2003) znane powszechnie ze względu na barwę okładki jako "Czerwona Książeczka".

Zgodnie ze szczegółowymi przepisami tego rozporządzenia, wyznaczanie pasa rowerowego w jezdni jest możliwe tylko i wyłącznie pod warunkiem umieszczenia na tej jezdni znaku zakazu ruchu (B-1) dotyczącego także rowerzystów (!). Autorzy rozporządzenia warunkują bowiem wyznaczenie pasa rowerowego w jezdni "eliminacją zatrzymywania się pojazdów", co jest możliwe jedynie przez zakaz ruchu (znak "zakaz zatrzymywania się" eliminuje wyłacznie zatrzymywanie się z powodów nie spowodowanych warunkami ruchu).

Jednocześnie ta sama "Czerwona Książeczka" zaleca stosowanie dwukierunkowych (!) pasów rowerowych w jezdni jednokierunkowej, pod warunkiem że jezdnia ma co najmniej 8,5 m szerokości. Nie ma w rozporządzeniu mowy o maksymalnej liczbie pasów ruchu w tej jezdni ani o maksymalnej dopuszczalnej prędkości na niej. Można zatem domniemywać, że pasy rowerowe są dopuszczalne także w przypadku prędkości 70 km/godz i pięciu pasów ruchu samochodowego!  Dwukierunkowy pas rowerowy w jezdni łamie fundamentalną zasadę ruchu prawostronnego, według której ruch powolny odbywa się przy prawej krawędzi jezdni a wyprzedzanie - po lewej stronie pojazdu wyprzedzanego.

Co więcej, żaden przepis ustawy Prawo o Ruchu Drogowym nie reguluje kwestii pierwszeństwa na skrzyżowaniach ulicy z takim dwukierunkowym pasem.  Tymczasem na skrzyżowaniu pojazd skręcający w lewo (samochód) skręca z prawego pasa, a rower skręcający w prawo - z lewego i oba przecinają (zajeżdżają) sobie drogę! Paradoks ten doskonale ilustruje poziom obowiązujących przepisów.

Kolejną przeszkodą są przepisy rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków technicznych. Artykuł 46 ustęp 3 rozporządzenia stwierdza: "3. Przy przebudowie lub remoncie drogi klasy G i dróg niższych klas dopuszcza się wyznaczenie przy prawej krawędzi jezdni pasa dla rowerów o szerokości nie mniejszej niż 1,5 m". Zgodnie z oficjalną interpretacją Ministerstwa wyklucza to budowę nowych dróg od razu z pasami rowerowymi w jezdni - tymczasem taka organizacja ruchu jest często optymalna!
 
Pomijając specyfikę obowiązującego w Polsce prawa, generalnie pas rowerowy w jezdni powinien mieć co najmniej 1,5 m szerokości (równe szerokości potrzebnej rowerzyście do poruszania się na wprost, z zapasem na wężykowanie i wolną przestrzeń aby nie zaczepiał czy ocierał się o inne pojazdy). Pas rowerowy jest zawsze jednokierunkowy i zazwyczaj umieszcza się go przy prawej krawędzi jezdni (niekiedy z wyjątkiem skrzyżowań). Dopuszcza się punktowe zwężenia pasa rowerowego w jezdni, jeśli obok umieszczona np. jest wyspa dzieląca. Pas nigdy nie powinien być węższy niż 1,0 m tak, aby mieściły się na nim wszystkie dostępne na rynku przyczepki rowerowe (szerokość zazwyczaj niższa niż 0,9 m) i rowery trójkołowe do przewozu dzieci (szerokość jak w przypadku przyczepek). Ważne jest, aby mieściły się na nim też standardowe małe maszyny do oczyszczania i odśnieżania.

Pas rowerowy umożliwia swobodne wyprzedzanie się i omijanie pojazdów bez zmiany ich położenia w stosunku do osi jezdni. To jest fundamentalna funkcja pasa rowerowego w jezdni.

Pasy rowerowe stosuje się zazwyczaj w jezdniach, w których prędkość miarodajna samochodów jest wyższa niż 30 km/godz ale niższa niż 50 km/godz. Często stosuje się je również tam, gdzie prędkość miarodajna jest niższa, ale przed skrzyżowaniami tworzą się kolejki oczekujących na zielone światło samochodów aby umożliwić rowerzystom dojazd do samego skrzyżowania (są to tzw. pasy filtrujące) oraz do tzw. śluzy rowerowej (patrz - skrzyżowania).

Pas rowerowy nie powinien być stosowany kiedy jezdnia jest zbyt wąska. Zbyt ciasne przekroje uniemożliwiają korzystanie z niego, bo samochody będą wjeżdżać na pas rowerowy a wyprzedzanie i wymijanie nie jest możliwe bez zmiany położenia pojazdu względem osi jezdni. W niektórych krajach funkcjonują tzw. "pasy zalecane" dla rowerzystów, które nie mają prawnego statusu pasa rowerowego i pełnią wyłącznie funkcję informacyjną. Pas rowerowy powinien znajdować się co najmniej 0,5 m od krawędzi pasa postojowego dla samochodów. Otwierające się drzwi samochodów nie mogą zajmować przestrzeni nad pasem rowerowym i nie mogą zagrażać rowerzystom.

Szczególną formą pasa rowerowego jest tzw. kontrapas rowerowy. Jest to pas ruchu dla rowerzystów umożliwiający jazdę "pod prąd" ulicy jednokierunkowej. Umieszcza się go zawsze tak, aby rowerzysta jadący pod prąd znajdował się przy swojej prawej krawędzi jezdni (po lewej z punktu widzenia ogólnej organizacji ruchu). Uzupełnieniem kontrapasa są często wyspy dzielące na wlotach skrzyżowań. Uniemożliwiają one zajeżdżanie rowerzystom drogi przez skręcające samochody.

Kontrapas jest bardzo popularnym w wielu krajach rozwiązaniem. Wbrew spotykanym czasem opiniom jest bardzo bezpiecznym rozwiązaniem, bo zawsze wymusza doskonały kontakt wzrokowy między rowerzystą a kierowcą samochodu. Kontrapasy powinno stosować się w ulicach z ograniczeniem prędkości do 50 km/godz. lub niższej.

W przypadkach ulic jednokierunkowych z niewielkim ruchem samochodowym, w strefach zamieszkania czy strefach uspokojonego ruchu itp. w wielu krajach kontrapasów nie wyznacza się. Dla dwukierunkowej organizacji ruchu rowerowego stosuje się wyłącznie oznakowanie pionowe, niekiedy uzupełnione odpowiednimi piktogramami na jezdni na wlotach skrzyżowań. Kontrapasy stosuje się tam tylko w przypadku ulic o wyższych prędkościach dopuszczalnych lub większych natężeniach ruchu.

Opracowanie: Marcin Hyła

 
lista pozostałych artykułów w dziale know how : > infrastruktura
  1. Know-how, czyli o jaką infrastrukturę rowerową nam chodzi
  2. Jak projektować wydzielone drogi rowerowe
  3. Pasy rowerowe w jezdni
  4. Zrozumieć rowerzystę - jak projektować infrastrukturę rowerową
login
logos