Jaki rower
17 września 2012

mala fotka

Od 21 maja 2011 roku rowerem w rozumieniu Prawa o Ruchu Drogowym (Dz.U. 2005 nr 108, poz. 908, z późn. zm. - istotne zmiany dotyczące ruchu rowerów zostały wprowadzone nowelą ogłoszoną w Dz.U. 2011 nr 92 poz. 530) jest pojazd napędzany siłą ludzkich mięśni o szerokości nie większej niż 0,9 m, w tym także wyposażony we wspomagający napęd elektryczny o maksymalnej mocy ciągłej nie większej niż 250W, zasilany prądem o napięciu nie wyższym niż 48V, uruchamiany przez nacisk na pedały (nie może działać samodzielnie, bez pedałowania) i automatycznie odłączany po przekroczeniu prędkości 25 km/godz. (art. 2 pkt. 47 PoRD)

Nowa definicja określa rower przez szerokość, aby dopuścić wąskie trójkołowce napędzane siłą ludzkich mięśni (np. do przewozu dzieci) na drogi dla rowerów i pasy ruchu dla rowerów. Takie rowery mogą się na nich swobodnie wymijać i wyprzedzać.

Pojazdy szersze niż 0,9 m spełniające powyższą definicję to tzw. wózki rowerowe (riksze do przewozu osób lub towarów, nie należy mylić ich z przyczepkami ciągniętymi przez rower). Wózki rowerowe nie mogą korzystać z infrastruktury rowerowej ze względu na swoje wymiary (chyba, że tabliczki pod znakami oznaczającymi drogę dla rowerów stanowią inaczej) i muszą korzystać z jezdni.

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (D.U.2003.32. 262 z późn. zm., ważna nowelizacja została ogłoszona w D.U.2012.997) rower (oraz wózek rowerowy) musi być wyposażony w:

  • dzwonek lub inny sygnał dźwiękowy o nieprzeraźliwym dźwięku,
  • przynajmniej jeden sprawnie działający hamulec
  • co najmniej jedno światło pozycyjne barwy białej lub żółtej widoczne z przodu,
  • co najmniej jedno światło pozycyjne barwy czerwonej widoczne z tyłu
  • co najmniej jedno światło odblaskowe barwy czerwonej widoczne z tyłu.

Oświetlenie pozycyjne roweru (zarówno przednie jak i tylne) może być migające.

Oświetlenie pozycyjne roweru może być zdemontowane w czasie, kiedy jego używanie nie jest obowiązkowe, czyli de facto możemy go w ogóle nie mieć w ciągu dnia. Ale uwaga - w tunelach oraz w warunkach zmniejszonej przejrzystości powietrza (np. we mgle, deszczu itp.)  światła pozycyjne muszą być umieszczone na rowerze i włączone zawsze, także podczas dnia. Czerwone światło odblaskowe musi być umieszczone na rowerze cały czas i nie wolno go demontować. Za jego brak grozi mandat.

Oświetlenie pozycyjne roweru może być umieszczone na nim nie niżej niż 25 cm i nie wyżej niż 150 cm nad jezdnią.

Koła roweru mogą być wyposażone w odblaski w kształcie nieprzerwanego pierścienia widoczne z boku. Odblaski te mogą być dowolnego koloru, umieszczone na bocznych płaszczyznach opon lub między szprychami. Alternatywnie, na bocznych płaszczyznach kół roweru dopuszcza się stosowanie świateł odblaskowych barwy żółtej samochodowej umieszczonych po co najmniej jednym na przednim i tylnym kole. Dopuszcza się także stosowanie świateł odblaskowych barwy białej z przodu roweru. W pedałach mogą być umieszczone światła odblaskowe barwy żółtej samochodowej.

Te same przepisy stosują się również do wózka rowerowego.

Ciągnięta przez rower przyczepka musi być wyposażona w światło odblaskowe i światło pozycyjne barwy czerwonej, widoczne z tyłu oraz światło pozycyjne barwy białej widoczne z przodu, jeśli szerokość przyczepy przekracza szerokość ciągnącego ją roweru. Odmiennie niż w przypadku roweru, oświetlenie przyczepki może znajdować się nie niżej niż 35 cm i nie wyżej niż 90 cm nad jezdnią. Tu pojawia się też kilka wątpliwości i kontrowersji, o których pisaliśmy tutaj - np. czy oświetlenie pozycyjne przyczepki może być migające i czy przyczepka może mieć więcej niż jedno światło odblaskowe i pozycyjne, a także kiedy rzeczywiście potrzebne jest przednie oświetlenie pozycyjne przyczepki. Dodatkowa wątpliwość pojawia się w przypadku przyczepki zasłaniającej tylne światło pozycyjne roweru (które może oślepiać przewożone w niej dziecko). Jego używanie w oczywisty sposób nie ma sensu, bo jest niewidoczne dla kierujących pojazdami znajdującymi się z tyłu zespołu rower - przyczepka.

Światła roweru (i ciągniętej przezeń przyczepki) muszą być widoczne w nocy w warunkach dobrej przejrzystości powietrza z odległości co najmniej 150 m (w przypadku światła odblaskowego – oświetlone światłami drogowymi innego pojazdu). Tylne światło pozycyjne roweru może być migające. Światła czerwone nie mogą być widoczne z przodu, światła białe – z tyłu. Opisują to par. 53 i 56 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów.

Uwaga: rowery i wózki rowerowe o konstrukcji uniemożliwiającej sygnalizację zamiaru skrętu przez wyciągnięcie w bok ręki muszą mieć kierunkowskazy odpowiadające warunkom technicznym kierunkowskazów dla motorowerów (chodzi o całkowicie zabudowane rowery poziome i niektóre wózki rowerowe).

Przyczepki rowerowe dwukołowe muszą być mocowane do ciągnącego je roweru w taki sposób, aby nie przewracały się wraz z rowerem.

Część powyższych przepisów weszła w życie 8 października 2012 roku lub 1 stycznia 2013 roku, szerzej pisaliśmy o tym tutaj.

Oprócz wymienionych powyżej wymagań formalnych wynikających z przepisów prawa, wskazane jest stosowanie się do zdroworosądkowych zaleceń wynikających z wieloletnich doświaczeń.

Rower powinien być sprawny technicznie: hamulce muszą działać, przerzutki sprawnie zmieniać przełożenia, śruby utrzymywać części roweru trwale zespolone ze sobą, oświetlenie sygnalizować obecność rowerzysty na drodze. Opony powinny być napompowane „na twardo” - ułatwia to jazdę, zmniejsza ryzyko uszkodzenia obręczy i zwiększa trwałość ogumienia (zalecane ciśnienie producent zwykle podaje na bocznej ścianie opony; wyjątek stanowi jazda rowerem w zimie, kiedy obniżenie ciśnienia w oponach może być pożądane - szerzej o tym piszemy tutaj). Rozcentrowane obręcze mogą znacznie pogorszyć skuteczność najpopularniejszych hamulców (zewnętrznych). Jeśli rower nie ma przerzutek zewnętrznych i łańcuch porusza się wyłącznie między pojedynczą zębatką tylną i blatem korby, powinien być napięty. Wymaga to poprawnego umieszczenia i solidnego dokręcenia tylnego koła (lub stosowania tzw. napinacza). W przeciwnym razie łańcuch może spaść - a to grozi utratą napędu na skrzyżowaniu, a w przypadku hamulca typu torpedo (kontra) również utratą hamulca. Stąd wskazane jest, aby rower miał dwa hamulce a nie jeden.

Każdy wybiera rower i jego wyposażenie według własnego upodobania. Warto jednak wiedzieć, że:

  • Przerzutki wewnętrzne (planetarne, stanowiącę konstrukcję piasty tylnego koła) pozwalają na zmianę biegu także podczas postoju i praktycznie nie wymagają konserwacji i regulacji;
     
  • Hamulce wewnętrzne: nożny, uruchamiany obrotem pedałów do tyłu - torpedo, czyli tzw. kontra oraz ręczne (uruchamiane dźwigniami na kierownicy) - bębnowe czy rolkowe działają niezależnie od warunków pogodowych (deszcz, śnieg) i stanu kół. Nie przeszkadza im zwichrowana, rozcentrowana obręcz i praktycznie nie wymagają ani regulacji, ani konserwacji;
     
  • Dynamo wewnętrzne (w piaście) działa niezależnie od warunków pogodowych - także w deszczu i śniegu - i stanowi niezawodne zasilanie oświetlenia również w ekstremalnie niskich temperaturach. (UWAGA: dynamo należy łączyć z lampką przednią i tylną dwoma parami przewodów, a nie pojedynczymi przewodami i „masą”).

W rowerze z wewnętrznymi przerzutkami istnieje możliwość całkowitej zabudowy napędu – ukrycia łańcucha, zębatki tylnego koła oraz mechanizmu korbowego w specjalnej obudowie. Eliminuje ona ryzyko wkręcenia nogawki w łańcuch oraz brudzenia nogawek, pozwalając na jazdę w dowolnych spodniach – także np. „dzwonach”. Konserwacja łańcucha (czyszczenie i smarowanie) przestaje być konieczna lub można jej dokonywać rzadziej niż co rok. Na rynku dostępne jest kilka rodzajów takich obudów. Niektóre są mocowane do ramy roweru, a niektóre utrzymują się na samej zębatce, tarczy mechanizmu korbowego i łańcuchu.

Całkowicie zabudowany napęd: przekładnia planetarna i osłona łańcucha zawieszona na zębatkach i samym łańcuchu

Na zdjęciu: przekładnia planetarna w piaście tylnego koła i osłona łańcucha zawieszona na zębatkach i korbie.

Jak widać, wewnętrzne przerzutki, hamulce i dynamo w praktyce gwarantują niemal zupełną bezobsługowość roweru, a zabudowa napędu - możliwość jazdy na rowerze w dowolnym ubiorze.

UWAGA: przerzutki wewnętrzne można stosować tylko w ramach z hakami pozwalającymi na regulację odległości koła od suportu (haki otwarte do tyłu, jak np. w rowerach torowych lub haki ukośne otwarte do przodu). Większość rowerów dostępnych na rynku ma haki pionowe, co uniemożliwia taką regulację. W ich przypadku rozwiązaniem może być tzw. napinacz, ale nie pozwoli on na zastosowanie zamkniętej obudowy łańcucha, o której mowa powyżej.

Oświetlenie diodowe (LED) jest praktycznie niezniszczalne. Długość życia diody wynosi kilkadziesiąt tysięcy godzin (kilka lat ciągłego świecenia, gdy zwykle rowerzysta dziennie wykorzystuje oświetlenie nie więcej niż 1-2 godziny) a wstrząsy, włączanie i wyłączanie czy zmiany napięcia nie ma wpływu na jej żywotność. Żarówki klasyczne i halogenowe źle znoszą wstrząsy, zmiany napięcia oraz cykle włączania i wyłączania a ich trwałość zwykle nie przekracza 200-300 godzin pracy. Na rynku dostępne jest oświetlenie rowerowe LED zasilane zarówno z baterii lub akumulatorów, jak i z dynamo.

Na rynku dostępne są dętki z trzema rodzajami wentylków: rowerowymi („dunlop”, DV – Dunlop Valve), samochodowymi (AV, Auto Valve) i Presta („włoskie”).  Różnią się one średnicą (a zatem wielkością otworu w obręczy), rozwiązaniami technicznymi i wymaganą końcówką pompki. Dętki z wentylem samochodowym można pompować na stacjach benzynowych. Kupując pompkę należy sprawdzić, czy będzie pasować do wentylka. Lepsze pompki mają końcówki uniwersalne, pasujące do wszystkich typów wentyli. Jeśli w domu mamy kilka rowerów, warto zainwestować w pompkę podłogową, znacznie efektywniejszą od ręcznej. Powinna być wyposażona w manometr (ciśnieniomierz) który pozwoli kontrolować, czy ciśnienienie powietrza w oponie jest zgodne z zaleceniem producenta.

Rower wykorzystywany użytkowo służy często do przewozu różnych rzeczy. Aby unikać wożenia ich w plecaku czy torbie przewieszonej przez tors czy ramię rowerzysty, rower należy wyposażyć w bagażnik. Istnieje wiele rodzajów bagażników przednich i tylnych oraz systemów przewozu na nich bagażu. Bagaż powinien być przymocowany do bagażnika w taki sposób, aby nie mógł wypaść na nierównościach drogi. W żadnym przypadku elementy bagażu nie mogą swobodnie wisieć i zagrażać np. wkręceniem w szprychy. Grozi to nie tylko uszkodzeniem roweru, ale bardzo niebezpieczną sytuacją na drodze: utratą napędu czy równowagi przez zablokowanie koła. Warto wiedzieć, że:

  • Sakwy powinny dać się łatwo zdejmować jednym ruchem ręki. Na rynku dostępnych jest wiele sakw różnych producentów spełniających ten warunek. Łatwość zdejmowania ułatwia zakupy, bezpieczne parkowanie roweru na ulicy a także wstawianie roweru do pociągu czy manewrowanie w pomieszczeniach.
     
  • Sakwy powinny być wodoszczelne. W przeciwnym razie bagaż może zmoknąć. Zamki błyskawiczne w sakwach to pierwszy sygnał, że sakwa nie jest wodoszczelna. Poza tym zamki błyskawiczne to najsłabsze ogniwo sakwy: często się zacinają i nie wytrzymują obciążenia. Dobre, wodoszczelne sakwy są zamykane przez zwijanie ich brzegów i zapinanie samoblokującymi się zatrzaskami.
     
  • Koszyki można mocować się do bagażnika na stałe, np. przy pomocy trytytek (plastikowych opasek samozaciskowych). Na rynku dostępne są także koszyki które można zawiesić z boków bagażnika, tak jak sakwy. Niektóre dostępne na rynku koszyki są składane – jeśli nie przewozi się w nich bagażu, zajmują mniej miejsca podczas parkowania roweru.

Przyczepka znacznie zwiększa możliwość przewozu towarów rowerem. Na rynku dostępnych jest wiele modeli i rozwiązań. Przyczepki dwukołowe pozwalają na przewóz rzeczy o dużych gabarytach (np. telewizora kineskopowego). Ich wadą jest spora masa własna (rzędu 10 kg) i większe opory toczenia. Nadają się przede wszystkim do jazdy miejskiej. Korzystając z nich należy ostrożnie przekraczać przeszkody takie, jak krawężniki – mogą się przewrócić. Przyczepki jednokołowe pozwalają na jazdę w terenie i są znacznie lżejsze niż dwukołowe. Mogą znakomicie sprawdzić się także na wyprawach rowerowych.  Ograniczeniem jest jednak gabaryt przewożonych towarów (orientacyjnie objętość odpowiadajacą parze sakw rowerowych).

Istnieją również przyczepki do przewozu dzieci. Powinny być wyposażone w pasy bezpieczeństwa (uprząż) uniemożliwiającą samodzielne wyjście dziecka z przyczepki oraz siatkę chroniącą dziecko przed wyrzucanymi przez tylne koło roweru kamieniami, piachem i błotem oraz w nieprzemakalną osłonę na wypadek deszczu. (Istnieją też przyczepki jednokołowe, na których dziecko siedzi na siodełku jak na rowerze, w tym przypadku oczywiście żadnych pasów bezpieczeństwa, siatek itp. nie stosuje się - takie przyczepki są przeznaczone dla dzieci starszych).

Jeśli z jednej przyczepki ma korzystać więcej osób, warto aby każda z nich wyposażyła swój rower na stałe w sprzęg, umożliwiający jej łączenie z rowerem. Wymiana przyczepki między rowerami będzie prostsza i szybsza. Nie trzeba będzie zdejmować tylnego koła aby zamontować na nim odpowiednie mocowanie. Takie sprzęgi są dedykowane do poszczególnych rodzajów przyczepek i każdy producent oferuje własny system sprzęgania (niektóre typy przyczepek mają sprzęg uniwersalny przymocowany  na stałe do dyszla, wówczas przyczepkę można ciągnąć niemal każdym rodzajem roweru – zwykle z wyjątkiem rowerów wyposażonych w hamulce tarczowe).

Do przewozu towarów oczywiście można wykorzystywać też przyczepki do przewozu dzieci – jednak absolutnie nie wolno w przyczepce jednocześnie przewozić i dzieci, i towarów bo przewożone przedmioty mogą wskutek wstrząsów na nierównościach drogi zranić dziecko (chyba, że przyczepka ma dedykowany przedział na zakupy, wówczas rzeczy należy umieścić w nim i zamknąć go).

UWAGA: maksymalna długość zestawu rower (wózek rowerowy) – przyczepka to 4,0 m. Określa to art. 62 ust. 4a pkt 2 PoRD. Przyczepka musi być wyposażona we własne oświetlenie odblaskowe i pozycyjne.

Na rynku dostępne są także rowery trójkołowe, służące do przewozu osób lub towarów. Zgodnie z przepisami nie mogą być szersze niż 0,9 m. Należy pamiętać, aby taki rower był wyposażony w hamulec postojowy, który należy używać za każdym razem kiedy z niego zsiadamy. W przeciwnym razie rower może sam odjechać i spowodować szkody a nawet wypadek! Pojazd napędzany pedałami, ale szerszy niż 0,9 m to wózek rowerowy. Nie wolno nim jeździć po drogach dla rowerów i pasach ruchu dla rowerów (chyba, że dopuszczają to znaki drogowe), bo się na nich nie mieści.

Często zadawane pytania:

  • Czy można mocować oświetlenie na kasku lub plecaku? Można, ale trzeba się liczyć z mandatem. W oświetlenie ma być wyposażony pojazd (rower) a nie rowerzysta. Co więcej, oświetlenie mocowane do kasku lub plecaka jest często niewidoczne dla innych uczestników ruchu i nie informuje ich, że na drodze znajduje się rowerzysta. Czołówka (reflektor przymocowany do kasku lub – za pomocą specjalnej uprzęży – bezpośrednio do głowy) świeci w kierunku w którym patrzy się rowerzysta – nie zawsze na wprost. Ponadto rowerzysta zwykle patrzy się na jezdnię ok. 4-5 m przed sobą (a czasem w bok) i wówczas światło padające z wysokości ok. 2 metrów jest bardzo słabo widoczne z przodu. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, aby używać takiego oświetlenia jako uzupełniającego, niezależnie od wymaganego prawem oświetlenia przymocowanego do roweru.
     
  • Czy mogę mieć oświetlenie, które nie oświetla jezdni przede mną a jedynie informuje o mojej obecności na drodze? Tak. Przepisy jasno precyzują, że obowiązkowe oświetlenie roweru to tzw. światło pozycyjne, widoczne z odległości co najmniej 150 m. Jednak nawet w mieście, gdzie na większości ulic znajdują się latarnie, takie oświetlenie może być niewystarczające. Zdarza się na przykład, że latarnie oświetlają dobrze jezdnię, ale już droga dla rowerów znajduje się w zupełnej ciemności bo światło odcinają rosnące przy niej drzewa. Dlatego we własnym interesie rowerzysty jest używać światła oświetlajacego nawierzchnię drogi.
     
  • Czy przednie światło roweru może być migające? Od 8 października 2012 roku - tak (przed 8 października - nie). Nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów dopuszcza migające oświetlenie przednie. Na tle znacznie silniejszych przednich świateł samochodowych rowerowe białe światło migające jest znacznie lepiej widoczne niż światło stałe (ciągłe). Ale nie należy nadużywać trybu migającego - na drogach dla rowerów czy generalnie jezdniach bez wielkiego ruchu samochodowego lepiej przełączyć reflektor przedni w tryb ciągły.
     
  • Czy zamiast białego światła mogę z przodu zainstalować czerwone? Nie. Oprócz tego, że jest to niedozwolone, jest to również bardzo niebezpieczne bo wprowadza w błąd innych kierujących co do Twojego kierunku jazdy a zatem – co do czasu w którym znajdziecie się w jednym miejscu. Wprowadzony w błąd inny kierujący może zderzyć się czołowo z tak myląco oświetlonym rowerem (dotyczy to także rowerzystów na drogach dla rowerów!).
     
  • Czy białe odblaski na sakwach lub ubiorze rowerzysty świecące do tyłu są zgodne z prawem? Tak. Rozporządzenie w sprawie warunków technicznych pojazdów opisuje wyłącznie wymagania dotyczące samego pojazdu, a nie na bagażu na nim przewożonego czy ubioru kierującego tym pojazdem. Z kolei ustawa o kierujących pojazdami, która jako jedyna mogłaby stawiać warunki dotyczace kierujacego rowerem nie stawia żadnych wymagań dotyczących jego ubioru. Dlatego rowerzysta może być ubrany w strój wyposażony w odblaski barwy białej świecące do tyłu a sakwy mogą mieć takie odblaski skierowane w dowolnym kierunku, mimo że w przypadku samego roweru jest to niedozwolone.
     
  • Czy mogę w rowerze zamiast dzwonka stosować trąbkę na sprężone powietrze? Tak, ale nie jest to wystarczajace. Zgodnie z przepisami, rower musi być wyposażony w „dzwonek lub inny sygnał dźwiękowy o nieprzeraźliwym dźwięku”, trąbki na sprężone powietrze wydają sygnał bardzo głośny, o przeraźliwym dźwięku.
     
  • Czy przyczepka musi mieć własne oświetlenie? Tak. Musi mieć odblaskowe światło czerwone z tyłu i co najmniej jedno czerwone pozycyjne, a także białe pozycyjne, jeśli jest szersza niż rower. Projekt nowelizacji rozporządzenia dotyczącego wyposażenia pojazdów przewiduje, że przyczepka będzie musiała mieć także odblaskowe światło z przodu jeśli jej szerokość przekracza szerokość roweru, co rozumiemy że musi być szersza niż 0,9 m. Oświetlenie to może być zdemontowane kiedy nie musi być używane. Przepis noweli nie mówi wprost, że oświetlenie przyczepki może być migające, ale należy rozumieć, że przyczepka nie jest samodzielnym pojazdem i stosują sie do niej te same przepisy, jak do roweru, zatem oświetlenie pozycyjne może być migające.

Więcej praktycznych informacji:

co w poradniku:
  1. Porady rowerowe
  2. Jak jeździć rowerem
  3. Savoir vivre na drodze
  4. Jaki rower
  5. Jak ubrać się na rower
  6. Jak jeździć w deszczu
  7. Rowerem w zimie
  8. Jak chronić się przed kradzieżą roweru
  9. Rower jak członek rodziny, czyli jak żyć i mieszkać razem
  10. Porady prawne
lista pozostałych artykułów w dziale poradnik > dla rowerzystów : > rodz. 1
  1. Porady rowerowe
  2. Jak jeździć rowerem
  3. Savoir vivre na drodze
  4. Jaki rower
  5. Jak ubrać się na rower
  6. Jak jeździć w deszczu
  7. Rowerem w zimie
  8. Jak chronić się przed kradzieżą roweru
  9. Rower jak członek rodziny, czyli jak żyć i mieszkać razem
  10. Porady prawne
login
logos